NIEUWSBRIEF 2001 / 2

Ledenadministratie

De afgelopen periode is de heer T.J.J.Jong te Sleeuwijk, van bijzonder lid, gewoon lid geworden.

D.H. van Noort


Van het bestuur

Na 11 september is de wereld anders. Een traumatische gebeurtenis, waarvan de gevolgen nog niet zijn te overzien, heeft de wereld getroffen. Vooral het westen verkeert in een shockfase. Alle zekerheden schijnen weggevallen, de beurzen zijn ontredderd. Angst voor oorlog steekt de kop op. Zal de wereld gaan lijden aan een posttraumatische stressstoornis of zal men over enige tijd weer overgaan tot de orde van de dag.
Als gelovigen mogen wij echter weten, dat de Heere regeert. Jezus heeft tot Zijn discipelen gesproken over de rampen die over de wereld zullen komen. Maar zegt Hij: 'Wanneer deze dingen beginnen te geschieden, richt u op en heft uw hoofden omhoog, want uw verlossing genaakt'.
Wat de directe gevolgen op de mensen in ons land zijn weten we niet. Zal er vanuit de onzekerheid een groter beroep worden gedaan op psychotherapeuten? Die vraag is nog niet te beantwoorden. Maar laten wij ook in deze tijd ons werk blijven doen, geïnspireerd door het Woord van God.
Inmiddels bezint zich een vernieuwend bestuur op haar taak om zo goed mogelijk dienstbaar te zijn aan de vereniging. Binnen het bestuur heeft ondergetekende het secretariaat op zich genomen. Zoals aangekondigd op de ledenvergadering, zijn we nog bezig om het bestuur de komende maanden weer op sterkte te brengen.
Wij willen u op de hoogte houden, middels de Nieuwsbrief. Het is de wens van het bestuur om deze vaker te laten verschijnen.
De aangekondigde nieuwe verwijslijst is nagenoeg klaar en zal binnenkort beschikbaar zijn. Er is voor de samenstelling van deze verwijslijst enorm veel werk verzet door de heer Van Noort. Wij willen hier onze erkentelijkheid en waardering uitspreken. Hij werkt al jaren voor de vereniging stil op de achtergrond. Daarom mag hij nu eens in het zonnetje gezet worden.
Het moment komt ook naderbij, dat de CVPPP een eigen website zal hebben. Wilfred Vollbehr is er druk mee bezig. Hij heeft, in bescheidenheid gezegd, dat het een eenvoudige website wordt, maar ik verwacht, dat het een website wordt, waar de CVPPP mee voor de dag kan komen. Dus nog even geduld. Het bestuur acht het kringwerk van wezenlijk belang voor de vereniging. U leest hierover elders in deze Nieuwsbrief in een bijdrage van Michiel.
De penningmeester vraagt of u in uw administratie wilt nagaan of u de acceptgiro voor de contributie voor dit jaar voldaan hebt. Zo niet, wilt u dan zo spoedig mogelijk betalen, dit scheelt de penningmeester in het aantal aanmaningen die hij moet verzenden.
Ten slotte: de volgende activiteit van onze vereniging is het Najaarscongres op 16 november a.s. Wij hopen dat u in grote getale aanwezig zult zijn.

Wim de Vries, secretaris


Kringnieuws

Er heeft een gesprek plaatsgevonden tussen leiders van de diverse kringen in het land en het bestuur. Het doel hiervan was te komen tot een uitwisseling van ideeën en te zoeken naar wegen om het functioneren van de kringen te stimuleren en te ondersteunen. Uit dit gesprek kwam naar voren dat verschillende kringen zich op dit moment in een soort herstart fase bevinden. Kring Utrecht is na een periode van rust opnieuw bij elkaar gekomen en heeft een jaarprogramma opgesteld. Ook binnen de kring Ede en omgeving is belangstelling om weer bij elkaar te komen.
Kringen blijken binnen de vereniging vooral de functie te hebben van ontmoetingsplaats voor professionals rond de uitoefening van het beroep. Het opbouwen van vertrouwen en herkenning rond de onderwerpen die besproken worden, is dan ook een belangrijke factor in het succes van een kring. Tegelijk blijkt daar ook een kwetsbaar punt te liggen. Door verhuizing of vertrek van één of meerdere kringleden kan een kring 'stil komen te liggen'. Dit geeft het bestaan van kringen een soort natuurlijke levenscyclus.
Voor het opstarten van een kring is vooral een enthousiaste initiatiefnemer belangrijk. Het bestuur kan hier een ondersteunende rol in vervullen, bijvoorbeeld door leden binnen een bepaalde regio op postcode te selecteren, zodat deze gemakkelijk te benaderen zijn.
Inhoudelijk zijn alle kringen gericht op het bespreken van praktijkvragen en het verdiepen met behulp van theorie. Soms wordt daarbij gezocht naar dwarsverbanden met andere activiteiten binnen de vereniging. Zo worden er regelmatig artikelen uit Psyche & Geloof besproken en ook worden wel avonden gevuld rond thema's die ook op een congres aan de orde zullen komen of gekomen zijn. Het is duidelijk dat vroegtijdige informatie in verband hiermee prettig is. Overigens blijkt er binnen de vereniging meer informatie beschikbaar te zijn dan velen weten. Zo bestaan er geluids- en videobanden van diverse congressen (Congres Religie en Psychiatrie; Seminar Family Therapy met professor H. VanderKemp en lezingen van het internationale congres Psyche and Faith). Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met Michiel de Ronde.
Tenslotte blijken kringen contact met het bestuur erg op prijs te stellen. Dit kan de vorm hebben van telefonisch contact, maar bijvoorbeeld ook bezoek van kringavonden. Ook een jaarlijks overleg van kringleiders, eventueel tegelijk met andere commissies, voorziet in een behoefte aan uitwisseling en identificatie met de vereniging.

Michiel de Ronde (0318-640317)


Voorjaarscongres ´Christelijk en burnout´

Op 21 april j.l. togen zo'n 50 - 70 leden en niet-leden van de CVPPP naar Ede om deel te nemen aan het congres ´Christelijk en burnout´. De dag werd geopend met Schriftlezing en gebed door dhr. drs. P.A. Heij, die tevens dagvoorzitter was. Mw. drs. Irene Krielaart, psychotherapeute en ervaringsdeskundige, hield een plenaire lezing. Op inspirerende wijze legde zij het ontstaan, verloop en herstel van burnout uit. Juist de toegewijde, harde werkers lopen een verhoogd risico om burnout te raken. Ook komt het relatief vaker voor bij mensen die een contactueel beroep uitoefenen. De reden is niet het harde werken, maar de disbalans tussen activiteit en ontspanning. Het chronisch stress-syndroom is het eindpunt van een jarenlange overbelasting en moet beschouwd worden als een ernstige ziekte. Emotionele uitputting is het meest kenmerkend. Er is roofbouw gepleegd op het lichaam waardoor er een langdurige verstoring is ontstaan. Er hebben aantoonbare veranderingen in de hersenen plaats gevonden als compensatoire reactie op het teveel aan stresshormonen.
Daardoor is er meer energie nodig om iets te bereiken, en daarom ook meer rust.
De primaire klachten die mensen hebben zijn vaak fysiek, cognitief en emotioneel disfunctioneren en verzwakking van de ego-functies. Dit kan secundair leiden tot psychopathologie, meestal stemmings- en angststoornissen. Men meldt zich vaak bij de hulpverlening aan met tertiaire klachten als relatie- en interactieproblemen.
De prognose wordt vooral bepaald door de ernst van de problematiek, de mate van probleemadoptie en van het feit of het om een recidief gaat of niet. Het aantal jaren dat men roofbouw gepleegd heeft beïnvloed de lengte van de behandeling. Het zet mensen vaak aan het nadenken over de zin van het bestaan. Burnout komt vaak voor bij mensen die een sterk verantwoordelijkheidsgevoel hebben, ambitieus, plichtsgetrouw en doelgericht zijn. Hun eigen behoeften en verlangens maken ze ondergeschikt aan die van de ander. In hun jeugd hebben ze vaak een geparentificeerde positie in het gezin ingenomen. Men heeft daardoor een sterke intuïtie ontwikkeld wat de behoeften van de ander betreft en men heeft geleerd om zichzelf daarnaar aan te passen. De behandeling van burnout vindt meestal plaats vanuit het kader van de cognitieve gedragstherapie. Self-management is daarbij het belangrijkste. Activiteiten worden gestopt en herstelreacties gestimuleerd. Daarbij worden de dingen bewust en met veel aandacht gedaan. Er wordt veel psycho-educatie gegeven en gewerkt met huiswerkopdrachten. Het uitgangspunt is dat organisaties onwrikbaar zijn, en dat het daarom bij de persoon in kwestie zelf begint.
Mw. Krielaart is er in geslaagd om de deelnemers in een kort tijdsbestek veel informatie te geven. Haar lezing getuigt van veel deskundigheid en toewijding op dit gebied.
Na deze lezing kon er deelgenomen worden aan één van de drie workshops. Zelf heb ik deelgenomen aan de workshop die verzorgd werd door Johan Vreugdenhil en Ton Vogelaar over protocollaire behandeling van een christen met burnout. Zij zijn werkzaam binnen Eleos in Amersfoort en zijn recent gestart met het geven van groepstherapie aan cliënten met burnout. In de reguliere behandelingen is de verticale dimensie vaak afwezig, terwijl juist bezinning inherent is aan de behandeling van burnout. Daarom brachten zij een discussie op gang over de wijze waarop de existentiële dimensie bij de behandeling van christencliënten inhoud kan krijgen. Verschillende ideeën werden aangereikt. Er werd gedacht aan het toevoegen van een module zingeving, maar ook werd benadrukt dat er in de hele therapie ruimte moet zijn voor Bijbelse noties. Mensen kunnen bewust gemaakt worden van disfunctionele cognities die op grond van Gods Woord opnieuw overwogen kunnen worden. Mensen worden door burnout stil gezet. Dit biedt de mogelijkheid om ´actief stil´ te zitten door stille tijd in acht te nemen. Dan kan men tot zich nemen wat God steeds schenkt. Dit is de verticale lijn. Het kan helend en troostend zijn om te beseffen wat je steeds van God ontvangt. Benadrukt werd dat er geen leven is zonder arbeid en dat leven meer is dan arbeid. Werken als christen onder de zegenende handen van God is gezond werken.
Naast deze workshop werd er nog een workshop verzorgd door mevr. drs. de Kwaatseniet-Kortleve over de vraag of de christelijke geloofsovertuiging van de GGZ-werker een risicofactor of bescherming tegen burnout kan zijn. Een derde workshop werd geleid door mw. drs. Wattez en had als titel: ´Totale werkbelasting en de gevolgen voor de gezondheid bij mannen en vrouwen: wat is een ideale werk-zorg-verhouding? Helaas konden deelnemers aan het congres maar één workshop volgen. Graag had ik nog een tweede gevolgd. Er valt veel te zeggen over de combinatie tussen verschillende aspecten van burnout en de christelijke levensovertuiging. Deelnemers zijn hierover aan het denken gezet. Mevr. Krielaart merkte op dat deelname aan het congres niet alleen kan bijdragen aan een goede behandeling van cliënten, maar ook voeding voor onszelf betekent. Als dat zo is, heeft het congres zijn doel bereikt.

Aaltje Visscher


Ter Kennisgeving

Dit jaar is ook in Nederland de Associatie van Christelijke Counselors opgericht. Er is gekozen voor de vorm van een stichting waarbij in eerste instantie het bestuur gevormd wordt door mensen die bij christelijke hulpverleningsorganisaties betrokken zijn. Het doel van het ACC is het verschaffen van duidelijkheid over de kwaliteit en betrouwbaarheid van pastorale counseling door een systeem van accreditatie. Tevens wil het ACC hiermee ook de deskundigheid en kwaliteit van pastorale counselors stimuleren.
Hoewel er kritische kanttekeningen te plaatsen zijn bij professionalisering van pastorale counselors die zelfstandig functioneren ten opzichte van de kerkelijke gemeenschap, kunnen we het bestaan en de toename ervan niet ontkennen. De meeste CVPPP-leden zullen geen rechtstreeks belang hebben bij een dergelijke accreditatie omdat ze via een beroepsvereniging erkend of de overheid geregistreerd zijn. Toch wil ik u vragen om te overwegen dit initiatief te steunen of er zelfs aan deel te nemen.
Misschien heeft u net als ik, zo af en toe slachtoffers ontmoet van een ontspoorde pastorale relatie. Ten opzichte van de dader staat het slachtoffer vaak machteloos. Her en der werd in het verleden de suggestie geopperd om voor pastorale werkers ook structuren te ontwikkelen zoals codes voor beroepsethiek, tuchtcolleges of raden van toezicht. Dergelijke structuren hebben naar mijn overtuiging een goede preventieve en sanctionerende werking op het ethische gedrag van onze beroepsgroep. Nu er zo'n initiatief wordt genomen ten behoeve van het pastoraat is het goed om dit te steunen.
Dit Nederlandse initiatief sluit aan bij een brede Europese beweging, afkomstig uit Groot Britannië, het ACC. In Groot Britannië zijn er ook christelijke psychologen en psychiaters geaccrediteerd door het ACC. Daar wordt de deelname van deze beroepsgroepen ervaren als een versterking van het gehele veld van de christelijke hulpverlening. Wanneer u herkenbaar wilt zijn als christen in uw beroepsuitoefening, kan het goed zijn om daarop aanspreekbaar te zijn via zo'n accreditatie van het ACC.


Congres aankondiging

De Europese Associatie van Christelijke Counselors (ACC) organiseert van 17 tot en met 20 oktober 2001 een conferentie in De Bron te Dalfsen. Het thema van de conferentie is "Hoe werken wij met onze generatie".
Over dit congres en het ACC kunt u nadere informatie krijgen bij het ACC, Postbus 941, 3300 AX Dordrecht. Telefoon 078-6315572, email: acc@pastoralecounseling.org. Op het internet www.pastoralecounseling.org/acc.

Rens Filius


Congrescommissie

Geachte leden,

Op de vrijdagmiddag en -avond van 16 november 2001 organiseert de vereniging wederom een najaars-bijeenkomst. Nog sterker dan vorig jaar (rond het thema 'God ter sprake in...') zal de intervisie voorop komen te staan. Het leek de voorbereidingsgroep boeiend om 'TRANSPARANTIE' als invalshoek te nemen en dat praktisch in te vullen door u allen uit te nodigen een vignet te schrijven en dat vervolgens mee te nemen naar Amersfoort. In verschillende gespreksgroepen (samengesteld door de gespreksleider rondom inhoud en professionele ervaring deelnemers) zullen die vignetten besproken worden in twee sessies van 1,5 uur. Mevr. M. van Zanten-van Hattum (u bekend vanuit haar artikel in P&G 11-3) is bereid gevonden de bijeenkomst plenair te openen en zal tevens een gespreksgroep begeleiden. De andere gespreksleiders zijn onze verenigingsleden Irene Blom en Els de Bruin.
De inbreng van de gespreksleiders is in tegenstelling tot de bijeenkomst vorig jaar echter zeer gering omdat u zelf de inhoud binnenbrengt door letterlijk een verhaal uit uw praktijk mee te nemen. We hopen dat met deze voorbereiding er ook een zekere verdieping ontstaat rondom de vorige thematiek, zonder dat dit gebeuren bijvoorbeeld op een eerder genoten supervisie gaat lijken. Een zekere meerwaarde zit dus ook in de ontmoeting van de verenigingsleden en de specifieke thematiek die zo eigen is aan onze vereniging.
Het vignet mag niet groter zijn dan een half getypt A-4. Het kan een meer objectieve beschrijving van een therapie-ervaring zijn, of een geanonimiseerde casus die u persoonlijk veel deed. Ook is er ruimte voor een ervaring van overdracht bij u als therapeut (meer subjectief, zoals dat ook vorig jaar in de workshops naar voren werd gebracht). Op basis van de vignetten zullen door de gespreksleiders groepen gevormd worden.
Als aanzet rondom het opstellen van uw vignet kunt u zich eventueel de volgende vragen stellen:
a. Welke metafoor gebruik ik voor 'mijn' transparantie als therapeut/hulpverlener ?
b. Waar bestaat mijn transparantie uit wanneer 'God ter sprake' komt ?
c. Wat raakt mij in contact met anderen en wat doe ik daar mee ?
d. Welke (levensbeschouwelijke) thema's resoneren in mijn professionele handelen ?
e. Vind ik transparantie m.b.t. mijn levensovertuiging belangrijk, onvermijdelijk of vanzelfsprekend?
We hopen op een interessante studiedag waarin deze vignetten tot hun recht zullen komen,

De najaarscie: Els de Bruin, Anneke de Wolf, Wilfred Vollbehr en Wouter van Grootheest

Kosten: 75 gulden + 30 gulden (indien u een maaltijd wenst te gebruiken).
Plaats: de Evangelische Hogeschool, Drentsestraat 1 te Amersfoort
Tijden: opening om 16.00 uur, 18.00 uur eten en 20.30 sluiting.
Betaling kan aan de zaal geschieden (weer met voorgedrukte acceptgiro's).
Opgave (t/m 9 november): via e-mail emsmit@hetnet.nl
M.A. Smit-Groot Wassink, Pollenstein 27, 6714 DC Ede (0318-630 340). Graag aangeven adres/telefoon en of u een maaltijd wilt gebruiken.


Congresaankondiging

Van 4 tot en met 6 maart 2001 organiseert de Nederlandse Stichting voor Psychiatrie en Religie, vorig jaar opgericht, hun eerste internationale congres. De stichting, met de bij ons bekende Gerrit Glas, Herman van Praag en Piet Verhagen in het bestuur, wil het onderzoek stimuleren naar dit grensgebied middels congressen en studie, en daartoe fondsen werven.
In de conferentie, met de titel "Psychological Aspects of Biblical Concepts and Persons" zal dat doel ook tot uiting gebracht worden: de onderzoeksgebieden van theologie en psychiatrie worden bijeengebracht. Het idee is daarbij een bijdrage te leveren aan de verdieping van het begrijpen van bijbelse concepten en personen. Het is bedoeld voor vele disciplines in de GGZ.
Op maandagavond wordt begonnen met de historische en conceptuele zaken. Sprekers zijn dan o.a. Herman van Praag, Klaus Berger (Duitsland) en filosoof Stephen Evans (USA).
Op dinsdag zal de ochtend handelen over Profetie, met Neil Gillman (USA), de theoloog Bob Becking uit ons land en Bryna Levy uit Israel (over Jeremia). De middagsessie gaat over Martelaarschap. Hier houden Hyam Maccoby (UK), Jacob van Bruggen (uit Kampen met een lezing over Paulus), en Harry Tajra (Frankrijk) hun plenaire lezingen. Antoon Vergote opent op woensdag de sessie over Messianisme, gevolgd door Avi Ravitzky en M.H.Spero uit Israel en Abraham van de Beek, theoloog aan de Vrije Universiteit. In de middag komen enkele interdisciplinaire zaken aan de orde en kijken Samuel Pfeifer (Zwitserland), Wayne Rollins (USA) en Gerrit Glas naar de toekomst. Verschillende Joodse rabbijnen houden co-referaten, en de mix van Joodse en Christelijke visies is dan ook opmerkelijk. De plaats waar deze conferentie gehouden wordt is de Vrije Universiteit in Amsterdam.
U ziet dat velen van deze sprekers voor ons bekende personen zijn, en door de grote fondsen is het congres relatief goedkoop te noemen. Inclusief kost het ongeveer 90 euro per dag en 180 euro voor het hele congres. Ook verschijnt er t.z.t een congresbundel met de bijdragen. Meer informatie kunt u vinden op de website van de Stichting: www.angelfire.com/nd/psychiatrieenreligie en voor info kunt u bellen naar het Leids Congres Bureau: 071-5148203 (info@leidscongresburau.nl) Een opmerkelijk snel van de grond gekomen initiatief dat de interesse zal opwekken bij velen van onze vereniging!!

Wouter van Grootheest