PSYCHE & GELOOF 2001 / 2

EEN SPIEGEL VAN GOEDHEID: ASPECTEN VAN HEILIGHEID IN DE LEVENS VAN VROEG-CHRISTELIJKE HEILIGEN

Nienke Vos

Samenvatting
Hebben de heiligen van de vroege kerk ons vandaag iets te melden? Aan de hand van twee vroeg-christelijke asceten, Antonius en Macrina, wordt ingegaan op deze vraag. Er wordt betoogd dat juist passages die tot vervreemding leiden bij de moderne lezer, aanknopingspunten bevatten voor cultuurkritiek. Het betreft hier kwesties als informatie-overload die de concentratie op het innerlijk onder druk zet; een groeiend consumptisme met excessieve aandacht voor het materiële, ten koste van meer immateriële kwaliteiten; een verwateren van ethisch besef als garant voor het goede leven. Natuurlijk kunnen deze thema's niet afgedaan worden met een eenzijdige, zwart-wit benadering. Het gaat om een spannende balans die ieder individu mag nastreven in een proces van psychische groei. Dit pijnlijke proces kan alleen plaatsvinden in aanvaarding en veiligheid. De heilige bepaalt ons bij het belang van de stilte, bij de realiteit van de strijd, en inspireert ook vandaag tot het relativeren van instant-bevrediging ten bate van diepere waarden.
Trefwoorden: heiligheid, heiligenleven, vroeg christendom, deugd, inspiratie.


GESTOORD OF GESTUURD? ONGEWOON GEDRAG ALS TEKEN VAN GESTOORDHEID EN ALS TEKEN VAN HEILIGHEID

Carli Vos

Samenvatting
De levensbeschrijvingen van een drietal Middeleeuwse vrouwelijke heiligen uit de Nederlanden laat een levensloop zien vol met wonderlijke gebeurtenissen. Deze heiligen kunnen leven met zeer weinig voedsel of zelfs helemaal zonder eten of drinken. Ze kunnen profeteren, zweven boven de aarde en ze komen regelmatig in het hiernamaals. De levens van deze vrouwen zijn meer een voorbeeld ter bewondering dan ter navolging. Haar ongewone gedrag is vooral te zien als teken dat ze al een eind op weg zijn naar de hemel.
Trefwoorden: vrouwelijke heiligen, Middeleeuwen, geestesziekte.


FREUD ALS HEILIGE?

Harry Stroeken

Samenvatting
In dit artikel gaat de auteur na welke haken en ogen er zitten aan de uitdrukking 'Freud als heilige'. Hij maakt onderscheid tussen inspiratiebron en idool, en hij betoogt dat idolatrie fundamenteel on-analytisch is.
Trefwoorden: Freud, heilige, inspiratiebron, idolatrie.